Przygotuj się fizycznie

Największe zagrożenie dla narciarzy i snowboardzistów stanowi brak przygotowania kondycyjnego i sprawnościowego. Kontuzje to chleb powszedni u osób, które jadą na stok prosto sprzed biurka, a w ciągu roku nie są zbyt aktywne fizycznie. Układ ruchu, nieprzygotowany na nagły wysiłek, szybko ulega zmęczeniu i odwdzięcza się typowymi urazami narciarskimi, w tym urazami kończyn dolnych, a zwłaszcza kolan. Dlatego warto na 4-8 tygodni przed nartami zacząć treningi, dzięki którym można wzmocnić i uelastycznić mięśnie, a także poprawić kondycję i równowagę. Należy pracować szczególnie nad nogami i mięśniami stabilizującymi oś tułowia (tzw. core).

Zadbaj o sprzęt narciarski

Sprzęt nie tylko decyduje o komforcie i efektywności jazdy, ale ma wpływ również na nasze bezpieczeństwo. Jako przykład mogą posłużyć krawędzie nart, który należy naostrzyć przed sezonem. Tępe krawędzie nie zapewniają bowiem odpowiedniej przyczepności, przez co narciarz ma mniejszą kontrolę nad nartami, a ponadto może mieć problem z utrzymaniem równowagi i wykonywaniem skrętów. W przypadku osób początkujących grozi to częstymi poślizgami i upadkami, co stanowi zagrożenie zarówno dla upadającego, jak i dla innych użytkowników trasy. Jak przygotować sprzęt narciarski, aby zadbać o bezpieczeństwo na stoku?

Przed sezonem należy:

• naostrzyć krawędzie nart / snowboardu;
• uzupełnić ubytki w ślizgu (jeśli to konieczne);
• nasmarować ślizg;
• sprawdzić stan wiązań i wyregulować je;
• sprawdzić stan butów i w razie potrzeby kupić nowe.

Skompletuj strój narciarski

Bardzo ważne dla bezpieczeństwa jest również zadbanie o właściwy ubiór. Narciarzom i snowboardzistom grożą nie tylko urazy, ale również odmrożenia, otarcia, oparzenia słoneczne czy przeziębienie. Zresztą również kontuzje mogą wynikać z nieodpowiedniej garderoby. Przykładowo źle dobrane gogle mogą nie zapewniać dobrej widoczności przy intensywnym słońcu lub padającym śniegu, co może przyczynić się do zderzenia z innym narciarzem lub upadku. Jeszcze gorszy jest brak gogli, ponieważ wówczas tracimy również osłonę przed wiatrem czy twardymi cząstkami śniegu i lodu. Ponadto nieodpowiedni ubiór nie zapewni nam ochrony przed wychłodzeniem lub przegrzaniem, co sprzyja zmęczeniu i popełnianiu błędów na stoku.

Kompletny strój narciarski powinien zawierać:

• kurtkę narciarską z wodoodporną i paroprzepuszczalną membraną;
• spodnie narciarskie z wodoodporną i paroprzepuszczalną membraną;
• warstwę pośrednią, np. bluzę techniczną lub kamizelkę;
• bieliznę termoaktywną (legginsy i koszulkę);
• ciepłe i oddychające skarpety (najlepiej wysokie);
• rękawice narciarskie z membraną;
• komin lub buff na szyję;
• ewentualnie cienką czapkę pod kask.

Pamiętaj o rozgrzewce

Przygotowanie fizyczne przed sezonem jest niezwykle ważne, ale nie mniej istotna jest rozgrzewka tuż przed wyjściem na stok. Niestety wielu narciarzy i snowboardzistów nie przestrzega tej zasady, przez co naraża się na szybkie zmęczenie i wystąpienie zakwasów nazajutrz. Brak rozgrzewki zwiększa też ryzyko kontuzji na stoku, ponieważ ćwiczenia poprawiają elastyczność mięśni, koordynację i zakres ruchu w stawach. Ponadto rozgrzane ciało łatwiej przystosowuje się do warunków pogodowych, co również korzystnie wpływa na nasze bezpieczeństwo (szczególnie na początku jazdy).

Rozgrzewka przed nartami powinna obejmować:

• ćwiczenia aerobowe, np. bieganie, podskoki w miejscu;
• ćwiczenia na nogi;
• ćwiczenia na tułów;
• ćwiczenia na ręce i barki;
• ewentualnie ćwiczenia na nartach.

Przestrzegaj zasad FIS

Dekalog narciarza (zwany również kodeksem narciarskim lub dekalogiem FIS) to dziesięć zasad, których należy przestrzegać na stoku podczas jazdy na nartach lub snowboardzie. Reguły te zostały opracowane, aby zwiększyć bezpieczeństwo na stokach całego świata. Oznacza to, że zasad FIS należy przestrzegać zarówno w Szczyrku czy Białce Tatrzańskiej, jak i na nartach w Alpach.

Dekalog FIS, czyli zasady bezpiecznej jazdy na nartach i snowboardzie 

1. Miej na uwadze innych użytkowników stoku

Każdy narciarz i snowboardzista powinien zachowywać się w taki sposób, aby nie stanowić zagrożenia ani nie wyrządzić szkody innym osobom.

2. Panuj nad szybkością i sposobem jazdy

Narciarz lub snowboardzista powinien zjeżdżać z prędkością odpowiednią do swoich umiejętności, rodzaju i stanu trasy oraz warunków atmosferycznych.

3. Wybieraj bezpieczny tor jazdy

Mając do wyboru różne trasy przy zjeździe z góry, narciarz lub snowboardzista powinien wybrać taki tor jazdy, aby nie zagrażać osobie jadącej przed nim.

4. Zachowuj odstęp podczas wyprzedzania

Na stoku można wyprzedzać po stronie dostokowej i odstokowej, po stronie lewej lub prawej, jednak należy zachować taką odległość, która zapewni wyprzedzanemu swobodę jazdy.

5. Uważaj na skrzyżowaniach tras narciarskich

Przed włączeniem się do ruchu na trasie narciarz lub snowboardzista powinien spojrzeć w górę i w dół, by ocenić czy nie sprowadzi niebezpieczeństwa na siebie i innych. Tak samo należy postępować po chwilowym zatrzymaniu się na trasie lub stoku.

6. Nie zatrzymuj się bez potrzeby 

Narciarz lub snowboardzista powinien unikać zatrzymania się na trasie, zwłaszcza w odcinkach zwężeń i o ograniczonej widoczności. W razie upadku należy jak najszybciej usunąć się z toru jazdy.

7. Poruszaj się poboczem trasy

Narciarz lub snowboardzista powinien wchodzić pod górę tylko poboczem trasy, a w przypadku złej widoczności powinien całkowicie zejść z trasy. Tak samo należy zachowywać się przy schodzeniu w dół.

8. Przestrzegaj oznaczeń

Każdy narciarz i snowboardzista powinien przestrzegać znaków narciarskich ustawionych na trasach.

9. Udzielaj pierwszej pomocy

W razie wypadku należy udzielić poszkodowanemu pierwszej pomocy.

10. Podaj swoje dane w razie potrzeby

W razie wypadku każdy, kto znajduje się na miejscu (poszkodowany, sprawca lub świadek), musi podać swoje dane osobowe właściwym służbom.

Chroń głowę i noś kask!

Do najczęstszych urazów narciarskich należą urazy kończyn dolnych, a zwłaszcza kolan. Jednak wypadki na stoku mogą również skutkować ranami otwartymi głowy i twarzy, a także zamkniętymi obrażeniami czaszkowo-mózgowymi (np. wstrząśnienie mózgu, stłuczenie mózgu). Urazów tych można uniknąć poprzez noszenie kasku. Zgodnie z art. 29 Ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich (Dz. U. z 2023 r. poz. 1154) osoby uprawiające narciarstwo lub snowboarding mają obowiązek jazdy w kasku do ukończenia 16 roku życia. Mimo to można zauważyć, że coraz więcej osób dorosłych nie wychodzi na stok bez ochrony głowy. To dobra praktyka, do której gorąco zachęcamy!

Obowiązek jazdy w kasku występuje nie tylko w Polsce, ale również w takich krajach jak:

• Słowenia – kask jest obowiązkowy do 14 roku życia;
• Słowacja – jazda w kasku jest obowiązkowa dla osób do ukończenia 15 roku życia;
• Austria – obowiązkowy kask dotyczy dzieci do 15 roku życia poza Tyrolem i Vorarlbergiem;
• Włochy – obowiązek jazdy w kasku mają osoby do 18 roku życia.

Zachowuj szczególną ostrożność podczas jazdy z dziećmi

Jak powszechnie wiadomo, użytkownikami stoków są również dzieci. Niektóre maluchy już w wieku trzech lat zakładają swoje pierwsze narty, a po kilku latach śmigają po stoku równie dobrze jak dorośli. Jednak każdy małoletni narciarz czy snowboardzista jest narażony na upadki czy kolizje z innymi użytkownikami stoku. Umiejętności bardzo pomagają, ale nie zawsze są w stanie całkowicie uchronić dziecko przed urazem. Czasami do wypadku przyczyniają się złe warunki pogodowe i słaba widoczność, innym razem jest to efekt nieostrożnej jazdy innych osób. Pozostaje jednak pytanie, jak zadbać o bezpieczeństwo naszych pociech?

Bezpieczna jazda z dziećmi. O tym warto pamiętać:

• dziecko musi jeździć w kasku, dlatego warto je zachęcić, aby samo go wybrało;
• oprócz stroju narciarskiego warto zakładać dziecku ochraniacz na plecy;
• warto ubierać dziecko w jaskrawe ubrania z elementami odblaskowymi;
• należy rozmawiać z dziećmi o zasadach bezpieczeństwa na stoku;
• warto zapisać dziecko do szkółki narciarskiej na zajęcia z licencjonowanym instruktorem.

Pamiętaj o zasadzie ograniczonego zaufania

Zaczęliśmy ten wpis od porównania stoku do drogi i na tej analogii zakończymy. Otóż podczas szusowania warto pamiętać o regule, która obowiązuje w ruchu drogowym – zasadzie ograniczonego zaufania. Nawet jeżeli jeździmy bardzo dobrze i przestrzegamy dekalogu narciarskiego, to nie możemy mieć pewności, że inni są na takim samym poziomie i zachowują ostrożność. Trzeba zakładać, że inni mogą jeździć słabiej od nas, nie muszą znać zasad bezpieczeństwa i mogą stanowić zagrożenie (np. ze względu na jazdę pod wpływem alkoholu). Jeżeli zatem widzimy, że ktoś ma problem z opanowaniem toru jazdy lub zachowuje się nieodpowiednio, zachowajmy szczególną ostrożność i bądź gotowi do natychmiastowej reakcji. W razie upadku należy natychmiast udzielić poszkodowanemu pomocy, ponieważ jest to nasz obowiązek moralny i prawny.